தூத்துக்குடி மாவட்டத்தின் வரலாற்றைப் பேசும் போது, கொற்கை என்ற பெயரைத் தவிர்க்க முடியாது. சங்க காலத்தில் பாண்டிய மன்னர்களின் ஆரம்பகால தலைநகரமாகவும், உலகப் புகழ்பெற்ற துறைமுகமாகவும் விளங்கிய கொற்கை, இந்தியாவின் மிகப் பழமையான கடல்சார் நகரங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது.
இன்றைய தூத்துக்குடி மாவட்டத்தில் அமைந்துள்ள கொற்கை, தாமிரபரணி ஆறு வங்கக்கடலில் கலந்த பகுதியை ஒட்டியிருந்ததால், இயற்கையாகவே சிறந்த துறைமுகமாக வளர்ந்தது. ஆற்றின் மூலம் உள்நாட்டுப் பகுதிகளிலிருந்து பொருட்கள் கொண்டு வரப்பட்டன; கடல் வழியாக அவை வெளிநாடுகளுக்கு ஏற்றுமதி செய்யப்பட்டன. இதனால் கொற்கை, பண்டைய தமிழகத்தின் முக்கிய வணிக மையமாகத் திகழ்ந்தது.
சங்க இலக்கியங்களான அகநானூறு, புறநானூறு, மதுரைக்காஞ்சி மற்றும் பட்டினப்பாலை போன்ற நூல்களில் கொற்கை பற்றிய குறிப்புகள் காணப்படுகின்றன. மேலும், கிரேக்க மற்றும் ரோமப் பயணிகளின் பதிவுகளிலும் கொற்கை ஒரு முக்கிய வணிகத் துறைமுகமாகக் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. அக்காலத்தில் முத்து, சங்கு, மசாலாப் பொருட்கள், யானைத் தந்தம் மற்றும் நெய்த துணிகள் போன்றவை இங்கிருந்து வெளிநாடுகளுக்கு ஏற்றுமதி செய்யப்பட்டன. பதிலுக்கு தங்கம், வெள்ளி, மதுபானங்கள் மற்றும் ஆடம்பரப் பொருட்கள் இறக்குமதி செய்யப்பட்டன.
கொற்கை குறிப்பாக முத்துக்குளித்தலுக்காக உலகப் புகழ் பெற்றது. மன்னார் வளைகுடாவின் கடற்பரப்பில் இருந்து எடுக்கப்பட்ட முத்துக்கள், உலகின் பல நாடுகளுக்கு ஏற்றுமதி செய்யப்பட்டன. இதனால் பாண்டிய அரசுக்கு பெரும் வருவாய் கிடைத்ததோடு, கொற்கை சர்வதேச வர்த்தக வரைபடத்தில் முக்கிய இடத்தைப் பெற்றது.
காலப்போக்கில் தாமிரபரணி ஆற்றின் போக்கு மாறியதாலும், கடற்கரை அமைப்பில் ஏற்பட்ட இயற்கை மாற்றங்களாலும், கொற்கை துறைமுகத்தின் முக்கியத்துவம் படிப்படியாகக் குறைந்தது. அதன் பின்னர் கடலுக்கு அருகிலிருந்த காயல்பட்டினம் மற்றும் பின்னாளில் தூத்துக்குடி ஆகிய துறைமுகங்கள் வணிக மையங்களாக வளர்ச்சி பெற்றன.
இன்று கொற்கை, தமிழர்களின் கடல்சார் நாகரிகத்தையும் பாண்டியர்களின் பெருமையையும் எடுத்துரைக்கும் வரலாற்றுச் சின்னமாக விளங்குகிறது. அங்கு மேற்கொள்ளப்பட்ட தொல்லியல் ஆய்வுகளில் பண்டைய குடியிருப்புகள், மண் பானைகள், நாணயங்கள், சங்கு வேலைப்பாடுகள் உள்ளிட்ட பல தொல்பொருட்கள் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. இவை, சங்க காலத்தில் கொற்கை ஒரு வளமான நகரமாக இருந்ததற்கான முக்கிய ஆதாரங்களாகக் கருதப்படுகின்றன.
பாண்டியர்களின் அரசியல் ஆட்சி, கடல்சார் வணிகம், முத்துக்குளித்தல் மற்றும் உலக நாடுகளுடனான வர்த்தகத் தொடர்பு ஆகியவற்றின் மையமாக விளங்கிய கொற்கை, தூத்துக்குடி மாவட்டத்தின் வரலாற்றுப் பெருமையை உலகிற்கு எடுத்துக்கூறும் அரிய பாரம்பரியச் சின்னமாக இன்றும் திகழ்கிறது.
கொற்கை என்பது ஒரு துறைமுகம் மட்டுமல்ல; தமிழர்களின் கடல்சார் நாகரிகம் உலகை எட்டிய வரலாற்றின் தொடக்கப் புள்ளியாகும்.